Patrice Talon
|
Cet article est écrit en Gun (Gungbe) |
_(cropped).jpg)
Patrice Guillaume Athanase Talon (he yin jiji to 1 Nuwhàsun 1958) yin tonudọtọ po ajọwatọ Bénin tọn de po he ko to sinsẹ̀nzọnwa taidi togán ṣinatọ̀ntọ Bénin tọn sọn 2016 gbọ́n.
Vuwhenu po agbasazọ́n etọn po
[jlado | jla asisado]Talon yin Fọnnu bo yin jiji to Ouidah. E yin kúnkan ajọwatọ afanumẹ lẹ tọn. Otọ́ etọn wá sọn Ouidah, podọ onọ̀ etọn wá sọn whẹndo Guédégbé tọn mẹ to Abomey. E dotana wehọmẹ daho bo mọ gbedewema yí he nọ yin yiylọdọ "baccalaureate" to Dakar, to Senegal. To whenuena e ma wazọ́n ganji to gbedewema tintan wehọmẹ alavọ tọn etọn mẹ to lẹnunnuyọnẹn mẹ to Wehọmẹ alavọ Dakar tọn godo, e yin tẹnsẹna yì wehọ École nationale de l'aviation civile mẹ to Paris. Talon jlo nado lẹzun agahun-kùntọ de, ṣigba e gboawupo to mẹtẹnpọn amasinzọnwiwa tọn de mẹ, podọ odlọ ehe ma sọgan jọ gba.
To 1983, Talon bẹ ajọwiwa jẹeji to núbiblá, podọ to azọ́nwanu glelilẹ tọn lẹ mẹ. To 1985, e lẹkọyi Bénin bo bẹ azọ́nwhé he nọ yin yiylọdọ Société Distribution Intercontinentale (SDI) jẹeji, ehe nọ na azọ́nwanu glelilẹ tọn glesi sékànfun tọn lẹ. To 1990, to whenuena Akuẹsẹdotẹn Aihọn tọn na ayinamẹ otò Whèyihọ-waji Aflika tọn lẹ ma nado hẹn akuẹzinzan yetọn sinai do asisa dopo kẹdẹ ji godo, Bénin yin ayinamẹ na ma nado ganjẹ tito sékànfun bibasi tọn kẹdẹ go gba. Enẹgodo, Talon tindo dotẹnmẹ hundote lọ nado gbá azọ́nwhé atọ̀n nado de okún sẹ̀ sọn sékànfun to Bénin. E sọ yin yinyọnẹn taidi "Ahọlu Sékànfun tọn" na mahẹ tintindo etọn to azọ́n sékànfun tọn mẹ wutu. Huhlọn ajọwiwa tọn etọn jideji na kanṣiṣa pẹkipẹki he e tindo hẹ tonudọtọ Bénin tọn lẹ wutu.
Talon yin dopo to omẹ tangan he na akuẹ Togán Thomas Boni Yayi lẹ mẹ, bo nọgodona nujijla vòbibla tọn etọn to 2006 po 2011 po. Azọ́nwhé etọn he nọ yin yiylọdọ Bénin Control họ̀ azọ́nwhé gandudu tọn awe, Sodeco to 2009 po PVI to 2011 po. To 2011, Talon yin azọ́ndena nado penukundo agbàn he wá sọn otò devo lẹ mẹ yì Cotonou gbọn bato-glintẹn Cotonou tọn lẹ go. To 2012, e họ̀nwezun yì France to whenuena e yin whẹsadokọna dọ akuẹ he hugan euros livi 18 wẹ e nọ dù sọn takuẹ lẹ mẹ godo. E tindo gbemanọpọ de hẹ Boni Yayi bo yin whẹsadokọna dọ e doalọ to sébibla de mẹ nado hù i. E yin jijona to 2014. To 2015, Linlinnamẹwe Forbes dọ dọ Talon wẹ yin omẹ 15tọ he jẹ adọkun hugan to whèyihọ-waji Aflika tọn, bo tindo akuẹ nudi dọla Amelika tọn livi 400.
Gbẹzan etọn taidi togán (sọn 2016 kakajẹ din)
[jlado | jla asisado]Talon mọ vòbibla yí to 2016 taidi mẹhe jlo na yin togán matin hagbẹ tonudọgbẹ́ tọn depope. E dopagbe nado doalọtena togán lẹ sọn gandudu na nuhe hugan owhe atọ́n to ojlẹ dopo mẹ podọ nado de sọha agbagogán he tin to gandudu lọ mẹ lẹ tọn pò. E lẹzun togán to 6 Lidosun 2016 bo na nukọntọ tonudọtọ delẹ he nọgodona ẹn otẹn titengbe lẹ. E dọ dọ emi na hẹn Bénin zun adọkunnọ dogọ bo hẹn haṣinṣan otò lọ tọn hẹ France pọnte dogọ. To 2017, tito etọn nado na dotẹnmẹ togán lẹ nado dugán whladopo gee na owhe atọ́n poun gboawupo to sẹ́nhẹngbatọ lẹ mẹ, ṣigba to godo mẹ e yin dide taidi togán whladopo dogọ, to whenuena e ko mọ 86 to kanweko ji vòbibla lọ tọn yí godo. Nukọntọ nukundiọsọmẹtọ delẹ yin wiwle na sẹ́nhẹngba, podọ e yin didọ dọ sisi tintindo na jlọjẹ gbẹtọvi tọn lẹ ylan deji to gandudu etọn glọ. To 2022, e lẹzun nukọntọ WAEMU tọn, podọ to 2023 e nọgodona togán Niger tọn he yin didesẹ sọn gánzinpo ji to huhlọn do hò gandudu yí godo. To 2024, sébibla de nado de e sẹ̀ po huhlọn po taidi togán gboawupo, podọ to 2025 e dọ dọ emi ma na tẹnpọn nado yin dide taidi togán na ojlẹ atọ̀ntọ.
Gbẹzan mẹdetiti tọn
[jlado | jla asisado]Talon wlealọ hẹ Claudine Gbènagnon he wá sọn Porto-Novo bọ yé tindo ovi awe.