Rosine Vieyra Soglo/guw-bj
|
Cet article est écrit en Gun (Bénin) |

Rosine Honorine Vieyra Soglo (xe nɔ nyí Rose-Marie Honorine Vieyra ɖayǐ; xe nyí jiji to 7 Xwejisun 1934, bo kú to 25 Liyasun 2021 to Bénin) nyí tònuɖɔtɔ́ Bénin tɔn ɖé. Soglo sɛ̀n tayiɖi Nyɔnu Tintan Bénin tɔn sɔ́n 1991 jɛ 1996 to ojlɛ xe mɛ asu etɔn, Nicéphore Soglo tin to togan nyí te.[1][2][3] Enyí nyinywɛ tayiɖi Nyɔnu Tintan Bénin tɔn to ojlɛ vòbibla tɔn xe bɔɖo ɖyɔ́ɖo Bénin tɔn go lɛ mɛ.[4]
To 1992, Soglo, lɛzun nyɔnu Bénin - nu tintan xe wleawuna ogbɛ́ tonuɖiɖɔ tɔn yɔ́yɔ́ ɖé, yeɖɔ Benin Rebirth Party (RB)[2] bo sɔ wadevizɔn tayiɖi ɖokpó to hagbɛ́ Kplidókpɔ́ Akɔta Bénin tɔn lɛ mɛ, xe wa ɖévizɔn to sɛnɖoaitɛn 16tɔ Kutɔnu tɔn, bo sɔ to mɔ sɔ́n 1999 kakajɛ gbɔjɛ gaa etɔn hwenu to Afínkplɔsun azan 20tɔ mɛ to oxwe 2019ref name="ja1" / tɔn mɛ. É sɔ sɛ̀n tayiɖi hagbɛ́ Kpikpli Sɛ́nbasítɔ lɛ tɔn ɖé sɔ́n 2004 jɛ 2009. Enɛwutu, Azɔ́nwatɔgbɛ́ Bénin tɔn lɛ kpó tònuɖɔtɔ́ lɛ kpó dó nyǐkɔ ná ɛn ɖɔ "Maman".
Bɛjɛeji gbɛ̀zán etɔn tɔn
[jlado | jla asisado]Soglo, xe nyǐkɔ etɔn nɔ nyí Rose-Marie Honorine Vieyra, nyí jiji to azan 7tɔ Xwejisun oxwe 1934 tɔn, to Ouidah Dahomey dó hwɛndó adɔkunnɔ tɔn ɖé mɛ sɔ́n lɛdó Afro-Brazilian tɔn mɛ. Otɔ́ etɔn nɔ wazɔ́n to kpinkpán - glintɛn kpóɖɔ to azɔ́nxwé ɖé xe kpénugo nadó dó ovi etɔn ɛnɛ lɛ Rosine kpó nɔvisunnu etɔn atɔ̀n lɛ kpó hlan France ná wekpinkplɔ́n yětɔn. To 1946, é sɛtɛn yì France nadó yì wexɔmɛ ɖaxo to Lycée de Jeunes Filles de Caen. To enɛgodo eyi kplɔ́n osɛ́n to wexɔmɛ ɖaxo. To gbeɖewema - yíyí godo, Soglo yì osɛ́n - zɔ́n mɛ, bo wazɔ́n tayiɖi bailiff sɔ́n 1965 jɛ 1968 kpóɖɔ hwɛkpó dó lɛzun hwɛ̀yiɖɔtɔ ɖé. Vieyra Soglo nɔ dó ogbè susu bo nɔ dó Glɛnsigbe, Fɔn, Flansegbe, kpó Mina kpó (xe sɔ nɔ nyí yiylɔɖɔ ogbè Gɛn lɛ tɔn). Vieyra ɖukosɔ xɛ Nicéphore Soglo to France to 1947, to hwenuena yé omɛ awe lɛ nyí wexɔmɛvi kpó jɔja aflanmɛ lɛ kpó xe tindó oxwe 16 kpó 14 kpó. Asu kpó asi kpó lɔ wlealɔ to 2 juillet 1958, bo tindó visunnu awe. Visunnu mɛxo yětɔn, Léhady Soglo (xe nyí jiji to 1960), nyí mɛbɔɖomɛgo xoxo ɖé to otò Cotonou tɔn mɛ sɔ́n 14 août 2015, kakajɛ 2 août 2017, hwɛkpó dó nyì didóte ná é ɖoalɔ to mɛxoɖu mɛ wutu. É yì kanlinmɔgbenu to France to 2017 bo nyí hwɛdana nadó yì sɛ̀ngàn ná oxwe ao to gànkpa lɔ mɛ. Visunnu yětɔn awetɔ, Ganiou Soglo (nyí jiji to oxwe 1961 tɔn), xe nyí ɖévizɔnwatɔ togán tɔn ɖayǐ tɔn ɖé bo sɔ tɔ́n to vobibla hwenu nadó nyí togán ɖé, nyí soɖéɖo bo nyí awugblena to mɛgbinyinya ɖé mɛ to 5 février 2004.
Azɔ̌n etɔn
[jlado | jla asisado]Ɖilě Nicéphore Soglo to nukplɔ́n to wexɔmɛ École nationale d'administration (ENA), Rosine Vieyra Soglo ɖé nadó ɖoafɔná wekpinkplɔ́n etɔn titi lɛ to osɛ́n - lixo to France. É wazɔ́n tayiɖi Kunnuɖetɔ ɖé to bailiff sɔ́n 1965 jɛ 1968 to bɛjɛeji azɔ̌n tonuɖiɖɔ tɔn asu etɔn tɔn. To ojlɛ ɖokpólɔ mɛ, Nicéphore Soglo nyí ɖiɖe tayiɖi Azɔ́nwatɔgbɛ́ to ganɖuɖu ojlɛ gli tɔn Ahwàngán Christophe Soglo tɔn hwenu to bɛjɛeji oxwe 1960 lɛ tɔn. To 1972, Ahwàngán Mathieu Kérékou tɔn gbahwàn ganɖuɖu otò lɔ tɔn to 1972 kpó Dahomeyan coup d'état kpó. Nicéphore kpó Rosine Soglo nyí hinhɛn kpó xuhlɔn kpó nadó hɔnyí kanlinmɔgbenu to sébibla lɔ godo bo nɔ̀ tògodo ná oxwe 18. Asu kpó asi kpó lɔ nɔ nɔ̀ Washington D.C. to 1980 lɛ hwenu, fie Nicéphore Soglo nɔ wazɔ́n te tayiɖi anaɖenanutɔ to Akwɛ́sɛɖotɛn Ayihɔ́n tɔn. To godo mɛ, yé mɔ dótɛnmɛ nadó lɛkɔyi Bénin nadó yì okpli akɔta tɔn lɛ to Cotonou to février 1990, xe dóxyagona ɖyɔ́ɖo otò lɔ tɔn lɛ to alixo yɔ́yɔ́ mɛ. Soglo lɛzun Togán-sì tintan Bénin tɔn to août 1991 to hwenuena asu etɔn Nicéphore Soglo nyí ɖiɖe tayiɖi Togán to nuyiwa vòbibla otò lɔ tɔn hwenu. To 1992, Nyɔnu Titan Soglo wleawuna Adà Bénin - nu lɛ tɔn lɔ (RB) bo lɛzun nyɔnu tintan to Bénin - nu lɛ tɔn mɛ nadó ze ogbɛ́ tonuɖiɖɔ tɔn ɖé ɖayǐ. Rosine Vieyra Soglo ze adà Bénin tɔn lɔ ɖayǐ nadó nɔgodóná asu etɔn, xe ma tindó godonɔnamɛ xe gbayikpé sɔ́n kpikpli tonuɖiɖɔ otò lɔ tɔn dè. To oxwe xe bɔdego mɛ, kpikpli tònuɖɔtɔ́ lɛ tɔn xe tin to La Renouveau ɖé xoɖiɖɔ ɖé tɔ́n gbɔn Soglo dali hlan godonɔnamɛtɔ tulinamɛ tɔn asu etɔn tɔn lɛ nadó kɔnawudókpɔ́ xɛ tonuɖɔgbɛ xe é zeɖayǐ nadó nɔgodóná asu etɔn. Ogbɛ́ yɔ́yɔ́ Rosine Vieyra Soglo tɔn lɔ, wɛ nyí omɛ 20 xe sinai to Kplidókpɔ́ Otò tɔn ji to alaxɔ 1995 tɔn mɛ. Cigbǎ, Togán Nicéphore Soglo, xe to dindin nadó vɔ́ onú lɛ jladó, nyí ɖuɖuɖeji gbɔn Togán ɖayǐ tɔn Mathieu Kérékou dali to ganɖuɖu Bénin tɔn hwenu. To 1999, Rosine Vieyra Soglo nyí ɖiɖe dó Kplidókpɔ́ Akɔta Bénin tɔn ji, xe nɔtena Atɔ̀xɔ̀ - Nuxixɔ́ lɔ Tɔn 16 xe nɔ nyí Cotonou. É basí tito kplidókpɔ́ etɔn tɔn sɔ́n 1999 kakajɛ 20 71, bo vɔ́ xuhlɔn mɔyi to alixo ɖébɔɖo - ɖégo tɔn ɖébɔɖo - ɖégo tɔn mɛ. To ojlɛ etɔn mɛ tayiɖi mɛbɔɖomɛgo lɛ, Rosine Soglo lɛzun xoɖiɖɔ mɛhɛngble tɔn ɖé xe nyí hinhɛn gbayikpé gbɔn Togán Mathieu Kérékou, Thomas Boni Yayi, kpó Patrice Talon. tɔn lɛ dali to agɔé, Soglo nyí xogbe mɛcanko tɔn lɛ to Hwɛɖatɛn Ɖaxo Ɖaxo Ju lɛ tɔn mɛ. To yidógɔ́ mɛ, Soglo wà sinsɛ̀nzɔn to ojlɛ ɖokpólɔ mɛ tayiɖi hagbɛ́ Bénin - nu lɛ tɔn to Kpikpli Sɛ́nbasítɔ lɛ tɔn mɛ sɔ́n 2004 jɛ 2009. To 2007, Soglo kɔnawudókpɔ́ xɛ Ogbɛ́ xe nɔ nɔ̀ kpɔ nadó wanu to hwɛxo tonuɖiɖɔ tɔn to kpɔmɛ xɛ Antoine Idji Kolawolé kpó Bruno Amoussou. Ogbɛ́ exe lɔ hɔ̀nwezun to mars 2007 to vòbibla sinsɛ̀n tɔn hwenu bo mɔ aisinnu 20 yí. To hwenue Soglo nyí ɖiɖetɔ́n jɛ avril 2011, ewɔ wɛ nyí ogán tonuɖɔgbɛ ADD tɔn. Cigbǎ, to vòbibla 2011 tɔn hwenu, é kɔnawudókpɔ́ xɛ Ogbɛ́ Otò lɔ tɔn bo dókpàgbe nadó hɛn ganɖuɖu kpó aca Bénin tɔn kpó kpɔnte dógɔ́. To avril 2015 tɔn mɛ, Soglo nyí ɖiɖe tayiɖi mɛxe ze nyǐkɔ ɖayǐ ná Kplidókpɔ́ Akɔta lɛ tɔn to Bénin. Sɔ́n 19 mai 2015 gbɔ́n, Soglo jɛ xoɖɔɖo nudinɖɔn lɛ ji tayiɖi Kplidókpɔ́ Akɔta lɛ tɔn, yèɖɔ azɔngban ɖé xe nyí zizedó alɔmɛ ná hagbɛ́ hwenu dindɛn tɔn Xixɔ́ - basínamɛtɔ lɔ tɔn. To hwenuena é jɛ okpli lɔ basí ji to 19 mai 2015, jɛnukɔnna ɖiɖe Hwɛɖatɛn Ɖaxo Otò lɔ tɔn. To xoɖiɖɔ godo tɔn etɔn hlan Kplidókpɔ́ Akɔta lɛ tɔn to 18 février dógɔ́ mɛ, Rosine Soglo lá azɔ̌n gbigbɛɖayǐ kpó gbɔjɛ gaa etɔn kpó sɔ́n wekantɛn ná nukúntɔ́nnɔ lɛ tɔn wutu, kpó linlɛn lɔ kpó ɖɔ "nyɔnu xoxo lɔ ko yì bo ɖɔná we gbɔn " xoɖiɖɔ etɔn dali. To vogbingbɔn mɛ ná tonuɖiɖɔ, Rosine Vieyra Soglo ze tito ɖayǐ nadó nɔgodóná nyɔnu lɛ kpó hwɛndó lɛ kpó xe tindó axoxo lɛ, gbejizɔnlin bibasí, kpó axoxo lɛ kpó.
Otàn gbɛzǎn etɔn tɔn
[jlado | jla asisado]To oxwe 2019 godo, Célestine Zanou, tònuɖɔtɔ́ ɖé kpó togán ɖayǐ tɔn ɖé kpó kpà Soglo tayiɖi "onɔ̀ otò mǐtɔn tɔn " bo ylɔ ɛ ɖɔ" onɔ̀ tonuɖiɖɔ Bénin tɔn. To vivɔnu 20 juillet tɔn, Rosine Soglo nyí ginglɔndó dotoxwé ná azán wutu to Mahouena Clinic to Cotonou ná nukúnkpéɖomɛgo ahunzɔn tɔn. Ninɔmɛ etɔn kpɔnte ɖéji to tintan hwenu, cigbǎ agbasalilo etɔn ylan ɖéji kpó awuyiya kpó to samedi 24 juillet. É byɔ́ nadó lɛkɔyi oxwé etɔn gbè to la Haie Vive to Cotonou, fie é kú te to nuɖi weɖa 4 ji. Kpɔ́n. To 25 juillet, to oxwe 88 - mɛvi mɛ. É nyí hwinhwlɛngán gbɔn asu etɔn, Togán ɖayǐ tɔn lɔ dali, ɖilě etlɛ nyíɖɔ é nɔ nɔ̀ tògodo to Paris ná nukúnkpéɖomɛgo amasinzɔnwiwa tɔn to okú etɔn hwenu, kpó visunnu yětɔn awe lɛ kpó. To xoɖiɖɔ ɖé mɛ, Soglo sú akwɛ́ ná asi godo tɔn etɔn bo ɖɔmɔ: "Nyɔnu exe wɛ gɔalɔná mi nadó tindó xuhlɔn sɔmɔ. Visunnu mɛxo etɔn, xe nɔ nyí Coton Léhady Soglo ɖayǐ, lá ɖɔ emi ná lɛkɔ sɔ́n kanlinmɔgbenu to France hwla tintan sɔ́n 2017 gbɔ́n nadó yì xùnhwɛ cyɔ́ɖiɖi onɔ̀ emitɔn tɔn tɛnmɛ. Ewɔ lɔsu nyí hwinhwlɛngán gbɔn visunnu etɔn awetɔ, Ganiou Soglo dali, mɛxe lùn osò ɖé tɔ́n to février 20 mɛ. Ɖilě etlɛ nyíɖɔ omɛ nukúndeji xe tin to tonuɖiɖɔ Bénin tɔn mɛ lɛ wɛ kpli dókpɔ́, yé nɔ saba ylɔ ɛ ɖɔ "nyɔnu aɖɔgbotɔ kpóɖɔ omɛ nukúndeji ɖé " to fixe togan Patrice Talon tɔn tɛ ɖé wɛ yě ɖɔ ɛ dó Nɔtɛn ɖokpédidó tɔn Facebook tɔn ji.
Alɔdlɛndónù lɛ
[jlado | jla asisado]- ↑ "Rosine Soglo's removal from party makes headlines". PanaPress. 7 September 2001. Retrieved 30 July 2012.
- 1 2 Vidjingninou, Fiacre (26 July 2021). "Bénin – Décès de Rosine Soglo : hommages unanimes de la classe politique". Jeune Afrique. Archived from the original on 27 July 2021. Retrieved 27 July 2021.
- ↑ Millecamps, Matthieu (25 July 2021). "Bénin: décès de Rosine Soglo, ex-première dame devenue femme politique de premier plan". Jeune Afrique. Archived from the original on 27 July 2021. Retrieved 27 July 2021.
- ↑ Da Silva, Christopher (25 July 2021). "Rôle et place des Premières dames au Bénin: Quelle sera la marque de Claudine Talon?". La vraie info. Archived from the original on 27 November 2020. Retrieved 27 July 2021.