Kofoworola Ademola
|
Cet article est écrit en Gun (Gungbe) |
Kofoworola Ademola (he yin jiji to 21 Nuwhàsun 1913, bo kú to 15 Nuwhàsun 2002) yin mẹplọntọ de he wá sọn Nigeria. E yiwanna mẹpinplọn, titengbe yọnnu lẹ. E kanwe voovo lẹ bosọ yin nukọntọ to pipli yọnnu lẹ tọn de mẹ to Nigeria sọn 1958 jẹ 1964.Ademola wẹ yin yọnnu mẹyuu tintan he mọ gbedewema yí sọn Wehọmẹ Alavọ Oxford tọn mẹ, bo plọnnu to St Hugh's College, bosọ kàn owe yọpọvu lẹ tọn.
Otàn gbẹzan tọn
[jlado | jla asisado]Kofo Ademola yin jiji to 21 Nuwhàsun 1913. Otọ́ etọn, Omoba Eric Olawolu Moore, yin whẹ̀yidọtọ de sọn Awọnlin, bo wá sọn whẹndo ahọvi tọn de mẹ. Onọ̀ etọn, Aida Arabella, tindo kanṣiṣa whẹndo tọn hẹ aṣa voovo lẹ.Ewọ wẹ yin nọviyọnnu pẹvi Oyinkan, Lady Abayomi tọn podọ ovivi Oloori Charlotte Obasa tọn. E yí odaa ovu-whenu etọn tọn zan to Lagos podọ odaa he pò to yovotomẹ.Ademola yin pinplọn to CMS Girls' School, Awọnlin; Vassar College, New York ; Portway College, Reading. Sọn 1931 jẹ 1935, e plọnwe to St Hugh's College, Oxford, fie e mọ gbedewema de yí te.To Oxford, e wlan otàn weda 21 tọn de gando ede go. Margery Perham wẹ biọ to e si nado wàmọ, nado dohia mẹhe nọ nọ̀ Grande-Bretagne lẹ dọ e Aflikanu lẹ ma yin onú tata de poun.. E kanwe gando lehe e whẹ́n to dovotomẹ do podọ to Aflika lọsu ga. E ma dọ dọ emi pehe nuhahun akọ̀ ṣinṣinyan tọn to whenuena e tin to Britain gba, ṣigba e do flumẹjijẹ etọn hia dọ e "yin pinpọnhlan taidi 'curio', ma yin taidi gbẹtọvi de gba.Ademola lẹkọwa Nigeria to 1935 bo jẹ azọ́nwa ji taidi mẹplọntọ wehọmẹ tọn de to Queens College.To whenuena e tin to Awọnlin, e jẹ mahẹ tindo ji to pipli yọnnu lẹ tọn voovo lẹ mẹ taidi YWCA. To 1939, e wlealọ hẹ ahọluzọnwatọ de he nọ yin Adetokunbo Ademola .Yé tindo ovi atọ́n. Taidi asi ahọvi Ayọnu de tọn, yé ɖo yinkọ ahọsi tọn na ẹn bo nọ ylọ ẹ dọ Oloori, podọ taidi viyọnnu dopo gee, e sọ yin yinyọnẹn taidi Omoba, ṣigba na asu etọn lọsu yin awhànfuntọ wutu, yinkọ lọ, Lady Ademola, wẹ yin yinyọnẹn hugan. Azọ́n asu etọn tọn biọ to yé si nado sẹtẹn yì Warri, podọ to godo mẹ yé sọ sẹtẹn yì Ibadan. Ademola wleawuna kanṣiṣa pẹkipẹki de hẹ pipli yọnnu lẹ tọn to tòdaho awe lọ lẹ mẹ. Otàn mẹdetiti tọn he Kofoworola Aina Ademola kàn yin zinzinjẹgbonu to 1996.