Dauda Soroye Adegbenro
Dauda Soroye Adegbenro (sọn 1909 jẹ 1975) yin tonudọtọ Nigeria tọn de, he yin nukọntọ ogbẹ́ tonudidọ Action Group (AG) tọn podọ agbagogán aigba po azọ́n po tọn de. Omẹ etọn he tin to Abeokuta lẹ na ẹn sisi taun bosọ na ẹn tẹnmẹ-yinkọ Balogun Owu Egba po Ekerin Egbaland tọn po tọn.[1][2]
Vuwhenu
[jlado | jla asisado]E yin jiji to 1909 to Ago-Owu, to Abeokuta, to Ayimatẹn Ogun tọn mẹ.[3] Dauda Soroye Adegbenro yì African School, to Owowo na wepinplọn etọn tintan whẹpo do yì Baptist Boys High School, to Abeokuta podọ yì Abeokuta Grammar School na wehọmẹ daho wepinplọn etọn tọn.
Agbasazọ́n
[jlado | jla asisado]E bẹ agbasazọ́n etọn jẹeji po azọ́nwhé Nigerian Railway Corporation tọn po taidi wekantọ de sọn 1930 jẹ 1937.[4] Enẹgodo, e wazọ́n taidi nusàtọ azọ́nwhé United African Company tọn de.[2]
Agbasazọ́n tonudidọ tọn
[jlado | jla asisado]Adegbenro ma kọnawudopọ hẹ tonudọtọ zohunhunnọ lẹ kakajẹ 1940 lẹ gba. To ojlẹ enẹ mẹ, e kọnawudopọ hẹ Awolowo, Akintola, po mẹdevo lẹ po nado bẹ ogbẹ́ tonudidọ Action Group tọn jẹeji to Lidosun 1951. Ogbẹ́ tonudidọ tọn lọ kọnawudopọ hẹ vòbibla lọ to 1951 na sẹ́nbasitọ whèyihọ-waji tọn lẹ ṣigba bo hẹn otẹn daho hugan yetọn bu to ogbẹ́ tonudidọ National Council of Nigeria and the Cameroons (NCNC) tọn mẹ, ehe Adegoke Adelabu deanana to lẹdo lọ mẹ.[5] Dile etlẹ yindọ NCNC wẹ gbawhàn vòbibla lọ tọn, hagbẹ delẹ tọ́nsọn vòbibla lọ godo bo kọnawudopọ hẹ AG, bosọ hẹn suhugan hagbẹ etọn lẹ tọn yì AG.[1]
Etomọṣo, Adegbenro gbawhàn po awubibọ po na mẹsusu yiwanna ẹn to tonudidọ Egba tọn mẹ wutu. To madẹnmẹ, pipli sẹ́nbasitọ lẹ tọn lẹdo lọ tọn de e nado yin dopo to hagbẹ etọn lẹ mẹ to Wedegbẹ́ Tonudidọ tọn to Awọnlin mẹ. E lẹkọyi pipli sẹ́nbasitọ whèyihọ-waji 1954 tọn lẹ dè nado wadevizọn taidi wekantọ sẹ́nhẹngbatọ lẹ tọn na agbagogán whẹdida dodo tọn podọ to godo mẹ taidi agbagogán aigba po azọ́n po tọn podọ to enẹgodo agbagogán gandudu lẹdo lọ tọn. Ewọ yin nukọntọ nuyọnẹntọ, he go yè sọgan dejido, podọ mẹhe nọ dọho to aliho he họnwun mẹ de. E wleawuna kọndopọ pẹkipẹki de hẹ ogbẹ́ tonudidọ tọn po nukọntọ gandudu tọn etọn lẹ po, titengbe Awolowo heyin Ogán daho hugan he jẹnukọnna lẹdo lọ to whenẹnu. E hẹn alọgọtọ nugbonọ de go na Ogán Daho lọ, etlẹ yin to whenuena Ogán Daho lọ lẹzun Nukọntọ nukundiọsọmẹtọ de to Wedegbẹ́ Tonudidọ tọn.[1]
To whenuena hunyanhunyan Action Group tọn fọ́n nuhahun sinsinyẹn dote to Whèyihọ-waji Nigeria tọn podọ to godo mẹ to otò lọ blebu mẹ godo, Adegbenro hẹn azọ́n etọn bu to whenuena awhànfuntọ lọ lẹ bẹ azọ́n jẹeji to 1966. E deanana Action Group to whenuena Awolowo po nukọntọ tonudogbẹ́ lọ tọn devo lẹ po yin zizedo ganpamẹ.
To tòwhan Nigeria tọn whenu, e yin agbagogán na ajọwiwa po azọ́nwhé lẹ po. E tọ́nsọn tonudidọ mẹ to 1971.[4] E kú to 1975.[1]
Kúnkan etọn
[jlado | jla asisado]Odunsi the Engine, heyin hànjitọ nukundeji Nigeria tọn de, wẹ ovivi etọn.
Alọdlẹndonu lẹ
[jlado | jla asisado]- 1 2 3 4 Uwechue, Raph (1991). Makers of Modern Africa (Second ed.). United Kingdom: Africa Books Limited. p. 23. ISBN 0903274183.
- 1 2 Toyin., Falola (2009). Historical dictionary of Nigeria. Genova, Ann. Lanham, Md.: Scarecrow Press. ISBN 9780810856158. OCLC 310171807.
- ↑ "D.S. Adegbenro: The Owu-born Premier of Western region".
- 1 2 "Adegbenro Dauda Soroye". Litcaf (in American English). 2016-01-22. Retrieved 2025-04-07.
- ↑ "2019: Nigeria needs prudent leaders - Rewane-Adegbenro". The Nation Nigeria (in American English). 2018-11-10. Retrieved 2025-04-07.